Κοινωνία

Ελληνική Παιδεία…

  Στο παρακάτω κείμενο πραγματοποιείται μια ανάλυση του ελληνικού εκπαιδευτικού σύστηματος, τις ευκαιρίες που δίνει ή καλύτερα «κλέβει» από τους μαθητές-φοιτητές που φοιτούν στη χώρα μας. Το ισχύον εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδος χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες, την πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια εκπαίδευση. Κάθε άτομο λαμβάνει υποχρεωτικά τις δύο πρώτες κατηγορίες, και υπό προϋποθέσεις την τρίτη. Εάν υποθέσουμε πως στην πρώτη γίνεται μια συνολική θεώρηση της ελληνικής γλώσσας, των μαθηματικών και ορισμένων «περιφερειακών» επιστημών(Γεωγραφία, Φυσική, Ιστορία) τότε γίνεται αντιληπτό πως μόλις ο μαθητής περάσει στην επόμενη φάση, έχει ένα γερό στήριγμα γνώσεων το οποίο θα χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο για επιπλέον γνώση αλλά και εξειδίκευση σε κάποιον τομέα. Στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μάλιστα, δίνονται οι απαραίτητες κατευθύνσεις έτσι ώστε ο έφηβος πια, μέσω των κατευθυντήριων γραμμών να βρει το επιθυμητό αντικείμενο με το οποίο θα ήθελε να ασχοληθεί στο μέλλον, είτε αυτό είναι κάποιο πρακτικό επάγγελμα είτε κάτι το οποίο θα έχει ακαδημαϊκές προοπτικές.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω και βλέποντας το ζήτημα καθαρά ιδεαλιστικά, βλέπουμε ένα εξαιρετικά λειτουργικό σύστημα, με αρκετές δυνατότητες επιτυχίας. Παρόλα αυτά, εάν ήταν τα πράγματα ρόδινα δεν θα υπήρχε και ο λόγος ύπαρξης του παρόντος κειμένου, και τη θέση του θα είχε κάποιος ύμνος για το ελληνικό σύστημα παιδείας, ένας σύγχρονος «Επιτάφιος» ή κάτι τέτοιο. Όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Το παιδί, στην ηλικία των τεσσάρων ετών, γνωρίζει για πρώτη φορά τι είναι περίπου το σχολείο, φοιτώντας στο Νηπιαγωγείο. Εκεί μαθαίνει ορισμένες από τις σημαντικότερες αρχές του ανθρώπου όπως η συντροφικότητα και η συνεργασία, ενώ δέχεται τις πρώτες του γνώσεις σχεδιάζοντας γράμματα και αριθμούς, μέσα από τη διαδικασία του παιχνιδιού που προωθείται από τους νηπιαγωγούς. Δεν ζούμε στη χώρα της πλατωνικής αριστοκρατίας όμως, έτσι λοιπόν, φαινόμενα νεποτισμού και «ψηφοθηρικών διορισμών» δεν λείπουν. Νηπιαγωγοί με μόνο προσόν το υψηλού πολιτικού κύρους συγγενικό πρόσωπο, έχουν θέσεις οι οποίες εάν υπήρχε κάποιος αμερόληπτος οργανισμός που θα αξιολογούσε επαρκώς γνώσεις, εξέταζε τους ενδιαφερόμενους ψυχολογικά ανά τακτά διαστήματα (κάθε δύο με τέσσερα χρόνια), τότε σίγουρα το επίπεδο θα ήταν θριαμβευτικά εντυπωσιακό. Δίχως φόβο και αναστολές κατά την άποψή μου, ο σάπιος ΑΣΕΠ μόνο ως ανέκδοτο θα μπορούσε να δοθεί σαν παράδειγμα αμεροληψίας.

Περνώντας στο Δημοτικό, τα πράγματα όσον αφορά το προσωπικό είναι ίδια, όπως άλλωστε συμβαίνει σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό σύστημα από την κορυφή ως τα νύχια. Δάσκαλοι νευρικοί, παραδείγματα χειροδικίας (!) σε παιδιά που δεν έχουν κλείσει καν τα δέκα χρόνια ζωής  ελλιπέστατες γνώσεις στις κατηγορίες μαθημάτων, με το ερώτημα να είναι: γιατί; Η απάντηση δεν είναι δύσκολο να βρεθεί. Όταν οι εκπαιδευτικοί θεωρούν το ευέλικτο ωράριό τους σαν χόμπι, όταν η προετοιμασία για την αυριανή ημέρα διαρκεί δέκα λεπτά και αναλώνεται απλώς στη διόρθωση της πρωινής ορθογραφίας, όταν οι γνώσεις τους στενεύουν επικίνδυνα και μάλιστα δεν ανανεώνονται, όταν δεν δίνεται σημασία στην τάξη σαν σύνολο αλλά μόνο στα παιδιά «ειδικών περιπτώσεων» (βλέπε οικογένειες με κοινωνική-οικονομική ισχύ), όταν υπάρχουν παθητικές περιπτώσεις ρατσισμού (δεν δίνεται η παραμικρή σημασία σε αλλοδαπούς) τότε τα αποτελέσματα είναι αυτά που αντικατοπτρίζονται στο σύνολο της χώρας. Τάξεις δύο ή και τριών ταχυτήτων, παιδιά που δεν γνωρίζουν βασικότατα πράγματα σε γλώσσα και μαθηματικά, κενά σε «δευτερεύοντα» αλλά όχι αμελητέα μαθήματα. Και ξαφνικά «παθαίνουμε σοκ» εάν δούμε στην… αμερόληπτη τηλεόραση σκηνές με μαθητές που δεν ξέρουν τι εορτάζεται στις εθνικές γιορτές, που δεν γνωρίζουν την πρωτεύουσα της χώρας ή που έχουν παραβατική-ρατσιστική συμπεριφορά απέναντι στις εύκολα παρεξηγήσιμες ομάδες του πληθυσμού.

Έπειτα από το δημοτικό και έχοντας για εφόδια τα δεκάδες κενά σε γνώση, εισέρχεται ο μαθητής στο Γυμνάσιο και αργότερα το Λύκειο. Στη σημαντικότερη ηλικία του, που αρχίζει να αντιλαμβάνεται τα πράγματα και να σχηματίζει άποψη ο μαθητής μπαίνει στη δίνη της υπερβολικής δόσης γνώσεων που είτε εξαιτίας των προηγούμενων κενών θεωρεί τα περισσότερα μαθήματα άχρηστα, είτε εξαιτίας των κορεσμένων και δίχως όρεξη εκπαιδευτικών, χάνει σιγά σιγά και τις τελευταίες σταγόνες όρεξης για γνώση εκτός ελάχιστων εξαιρέσεων. Μέχρι και τη δεύτερη τάξη του Λυκείου μάλιστα συνήθως καλύτερη ασχολία -όσων δεν έχουν χάσει εντελώς κάθε επαφή με το σχολείο διαλέγοντας άλλους δρόμους, είναι ο καφές και η «κοπάνα»… Δυστυχώς δεν υπάρχει κανένας μηχανισμός ώστε να αποφευχθούν τέτοιες περιπτώσεις. Οι περισσότεροι καθηγητές άλλωστε «γιατί να ασχοληθούν αφου το παιδί δεν θέλει»; Λες και από μόνη της έφυγε η όρεξη για διάβασμα και τα κίνητρα από τους μαθητές… Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως πάντα φταίνε αυτοί που είναι «πάνω από εμάς γιατί αυτοί διατάζουν και δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να το αλλάξουμε». Τέτοιες και άλλες πολλές απόψεις ακούγονται κατά καιρούς από τα άτομα στα οποία εμπιστευόμαστε το μέλλον των παιδιών μας.. Εκτός βέβαια της περίπτωσης που κόβεται ο μισθός, οπότε βλέπουμε σε δράση τους «μαχόμενους εκπαιδευτικούς» που ξαφνικά νιώθουν ότι πρέπει να απεργήσουν και να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους…

Ένα διαφορετικό εντελώς πρόσωπο της εκπαίδευσης βλέπουμε όμως στο τρίτο έτος του Λυκείου (ή από το πρωτοδεύτερο για όσους έχουν πλέον σχετικά καλή οικονομική κατάσταση). Εδώ πρέπει να αποδείξουν οι γονείς πόσο «σωστοί» είναι, παρέχοντας στα παιδιά τους εξωσχολική υποστήριξη, τα γνωστά σε όλους μας Φροντιστήρια, με το αζημίωτο φυσικά .. Ολόκληρο εμπόριο έχει στηθεί γύρω από τα σχολεία, με δεκάδες να είναι τα επίσημα φροντιστήρια, ενώ ας μην ξεχνάμε τους χιλιάδες αποφοίτους σχετικών ΑΕΙ-ΤΕΙ που παραδίδουν επίσης μαθήματα. Οι γονείς φυσικά δεν μπορούν να αφήσουν τα παιδιά τους να πάνε δίχως όπλα στη μάχη των Πανελλαδικών εξετάσεων και έτσι λοιπόν το συντριπτικό ποσοστό των υποψηφίων για μία θέση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση συρρέει και εγγράφεται σε φροντιστήρια ή ιδιαίτερα μαθήματα. Παράλληλα οι καθηγητές στις κατευθύνσεις του Λυκείου διδάσκουν σε ρυθμούς χελώνας, έχοντας την ελάχιστη δυνατή όρεξη για μάθημα, καθιστώντας επιτακτική την στροφή των μαθητών στα φροντιστήρια. Έχει φτάσει μάλιστα σε τέτοιο σημείο η κοινωνία ώστε να θεωρεί θαύμα αν όχι ψέματα, ειδήσεις για μαθητές που περάσαν χωρίς εξωσχολική βοήθεια σε κάποιο Πανεπιστήμιο!

Και ερχόμαστε στο τελευταίο χρονικά βαγόνι του συστήματος, τα ΑΕΙ-ΤΕΙ. Οι επιτυχόντες των Πανελληνίων εξετάσεων θα νιώσουν τη χαρά της ζωής σε κάποιο άλλο τόπο, διδασκόμενοι την επιστήμη που πιθανότατα ήθελαν. Γράφονται στο Τμήμα όπου επέτυχαν και αμέσως έρχονται σε επαφή με την πικρή πραγματικότητα: Κομματοποιημένοι φοιτητές, με μόνο στόχο μια ψήφο κάθε Μάη, τους πιάνουν από το χεράκι για «βοήθεια» στις εγγραφές, καθώς το να προσκομίσεις ένα αντίγραφο ταυτότητας στη Γραμματεία είναι ο δέκατος τρίτος άθλος του Ηρακλή. Στη συνέχεια, κερασμένα σφηνάκια, δωρεάν σημειώσεις για μαθήματα, μέχρι και κάρτες έκπτωσης σε ρούχα δίνονται για να γίνει ο φοιτητής «παραταξιακή περιφέρεια». Και σαν να μην έφτανε αυτό, μεγάλη μερίδα καθηγητών, άμεσα συνεργαζόμενη με τις παρατάξεις κάνει τα στραβά μάτια σε αντιγραφές στις εξεταστικές, στοχοποιεί φοιτητές αντίθετης ιδεολογίας, και κάτι πιο γνώριμο, θυμάται να αντιδρά μόνο όταν επηρεάζονται τα δικά του συμφέροντα. Πέραν των προαναφερθέντων υπάρχει ακόμη ένα πολύ σημαντικό ζήτημα, συνδετικός κρίκος με τις δύο προηγούμενες βαθμίδες του εκπαιδευτικού συστήματος. Οι μαθητές στο σχολείο εξαιτίας της έλλειψης πειθαρχίας  συνηθίζουν σε ένα μοτίβο χαλαρού ή καθόλου διαβάσματος, διαλέγοντας λάθος δρόμο στη μυθολογική διασταύρωση της Αρετής και της Κακίας, το οποίο έχει ως συνέπεια στο Πανεπιστήμιο, να αδυνατούν να εγκλιματιστούν στο υψηλό επίπεδο και να μην επιτυγχάνουν στα μαθήματά τους. Είναι μάλιστα πολύ συχνή η έκφραση: «με έκοψε ο καθηγητής» ή «αυτός ο καθηγητής δεν περνάει κανέναν». Συμφωνώ ότι μπορεί ορισμένα μαθήματα να είναι αυξημένης δυσκολίας, αλλά αυτό είναι λογικό εάν σκεφτούμε πως τα Πανεπιστήμια είναι η ανώτατη μόρφωση! Αυτό σημαίνει πως εάν δεν υπάρχει η δέουσα σοβαρότητα και η σωστή διαχείριση χρόνου-διαβάσματος, δεν θα έρθει και η επιτυχία. Άλλωστε για να γίνει κάποιος πτυχιούχος και καλός στο επάγγελμά του δεν χρειάζονται μόνο οι βασικές γνώσεις, αλλά ένα πολύ καλό επίπεδο γνώσεων από το Πανεπιστήμιο και η συνεχής «δια βίου μάθηση».

Η κριτική είναι πολύ εύκολη όμως και οποιοσδήποτε μπορεί να την κάνει. Το ζήτημα είναι να δίνονται και λύσεις για την αντιμετώπιση των προβλημάτων έτσι ώστε να γίνει καλύτερη η κοινωνία σε βάθος χρόνου. Οφείλουμε να παραδεχτούμε πως το εκπαιδευτικό σύστημα χωλαίνει. Συνεπώς πρέπει να δοθούν κάποιες προτάσεις για την βελτιστοποίηση του. Αρχικά είναι επιτακτική ανάγκη να εξαλειφθεί το φαινόμενο του «βύσματος» και να προσλαμβάνονται μόνο όσοι είναι πραγματικά άξιοι για να διδάξουν. Αυτό δεν είναι όμως αρκετό. Πρέπει να ελέγχονται οι εκπαιδευτικοί συχνά προκειμένου να βλέπει η Πολιτεία εάν είναι σε θέση να διδάσκουν μιας και μόνη της η γνώση δεν είναι αρκετή όταν έχεις να διαχειριστείς παιδιά. Άμεσα πρέπει να αντιμετωπιστεί επίσης το ζήτημα των φοιτητικών παρατάξεων καθώς υπάρχει κατάχρηση από μέρους των μεγάλων παρατάξεων του φοιτητικού συνδικαλισμού. Έχει αντικατασταθεί η ελεύθερη βούληση από το ατυχές μεν πραγματικό δε «αφού με βοήθησε στις εγγραφές και βγήκαμε για ένα καφέ, θα τον/την ψηφίσω»… Οφείλουμε σαν γονείς (τωρινοί ή αυριανοί) να αλλάξουμε το σημερινό και σαθρό εκπαιδευτικό σύστημα από ένα διαφορετικό, ορθότερο, με γερές βάσεις με το οποίο τα νέα παιδιά θα έχουν τα σωστά εφόδια για να κάνουν ακόμη καλύτερη την κοινωνία μας.

Του Μηνά Λυριστή

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s